Peshk apo peshkaqen?

ID:17485
Published 10 Janar 2017


Klodi Leka

Një nga zotimet themelore të kushtetutës sonë është se çdo qytetar ka të drejtë të zgjedhë dhe të zgjidhet në detyra publike. Pra çdo qytetar është krijesë politike. Të paktën në formë, ngaqë në përmbajtje të gjithë jemi të vetëdijshëm mbi kufizimet praktike të t’qenit njeri politik. Mirëpo procesi i shkriminalizimit, me apo pa dashje, e ka rrëzuar edhe këtë formë. Ndalimi i individëve për të marrë pjesë në punët publike për shkak të biografisë së tyre, pavarësisht qëllimit, është shkelje e një lirie akoma më të madhe.

Ligji i shkriminalizimit është problematik edhe në botëkuptim. Konceptualisht është konservator, ndërsa praktikisht diskriminues ndaj njerëzve të thjeshtë. Sipas këtij ligji, njeriu nuk ndryshon. Ka farën e mëkatit brenda. Nëse kryen një krim një ditë, je kriminel deri në fund të jetës. Ai nuk merr parasysh historinë e njeriut kriminel, ku dhe qysh është rritur apo kontekstin e kryerjes së krimit. Sipas tij, njeriu nuk edukohet, nuk bëhet më i mirë. Një hap i ndan ambasadorët dhe të kollarisurit e tjerë prej pretendimit kolonialist se ne shqiptarët e poshtëm nuk jemi bërë, por jemi lerë krijesa kriminale dhe, për rrjedhojë, të na hiqet gjysmë vota dhe ato pak liri të mbetura në letër.

Po faji, ku është faji? Për të pastrit, faji pse gjithçka po shkon në të s’ëmës qëndron tek të pasurit në parlament ca gangsterë të vegjël e të pashkollë. Ata janë fajtorët pse ekonomia është në krizë, njerëzit jetojnë me 3 dollarë në ditë e pse vendi ynë konsiderohet konsensualisht republikë bananesh në lozhat perëndimore. Njëri gangster, tjetri revolver, një tjetër diller droge dhe ca të tjerë për thyerje bankash. Por pavarësisht këtyre bëmave moralisht dhe ligjërisht të dënueshme, a është figura e kaubojsit shëmbëlltyra e krimit dhe së keqes në shoqërinë tonë? Dyshoj. Për kë është rritur në Perëndimin e Egër të realiteteve përtejkryeqytetase, ku rron deti i madh i plebenjve, të thyesh një bankë, të shtiesh me revole dhe të prostituosh të dashurën për kotheren e bukës në kryqëzimet e vështira të jetës është diçka e zakonshme.

Brezi im dhe të tjerë më parë jemi rritur në një qytezë ku historikisht jemi vrarë me njëri-tjetrin. Të izoluar, me shkolla pa dritare dhe jetë pa perspektivë, i jemi zbrazur njëri-tjetrit. Kemi pirë cigare që në shkollën tetëvjeçare. Madje aty kemi mësuar të lozim edhe bixhoz me para të vogla. Ndoshta iu duket e pabesueshme, por kishim edhe revole nëpër çanta. Ishim në klasë të shtatë. Në gjimnaz jemi rrahur pothuajse çdo ditë. Ëndërronim të bëheshim gangsterë, t’u vinim pisqollën në kokë pasanikëve spanjollë dhe të kishim femrat tona. Të lexoje ose të dashuroheshe ishte turp akoma më i rëndë se të dhunuarit. Kështu u rritëm. Kështu ishte dhe kështu vazhdon të jetë Shqipëria jashtë Tiranës. Shumë prej shokëve të shkollës janë burgjeve, të tjerë të vdekur dhe të mbeturit në skutat e të ashtuquajturës jetë. Ishim të gjithë djem të dashur pavarësisht akuzave: të varfër, të sinqertë dhe njerëzorë.

Për ne, ligji dhe shteti janë si ai babai që nuk ka qenë kurrë në jetën tonë dhe pasi kthehet nga kurbeti kujtohet të të vërë nën kontroll. Shtetin e kemi pasur gjithnjë armik. Ai kurrë nuk erdh si baba i mirë me bukë dhe shpresë me vete. Ai u paraqit gjithnjë dhunues, herë si killer me kapuçin e zi në kokë, herë si elektricist që pret rrymën dhe herë tjera në karnavalet katërvjeçare. Ai nuk mban përgjegjësi ndaj nesh dhe as ne nuk ndjejmë detyrime ndaj tij. Raporti ynë është raport force, jo e drejte. Nuk i kemi honepsur kurrë shtetarët. Sidomos shtetarët shkollarë. Ata me këmisha të bardha dhe theksin e çuditshëm. S’i kuptojmë fjalët e tyre të mëdha. Por edhe kur i kuptojmë, s’i pëlqejmë. Ligji, rendi, nderi! Çfarë karin thonë?! Ligji mbi pagimin e dritave çoi njëzet burrat e  lagjes në gjyq. Ligji nuk të jep as rrymë dhe as bukë. Bankat e thyera po. Prandaj s’i kemi qejf. Seç kanë një buzëqeshje ata! Baaah!

Ç’është thyerja e një banke krahasuar me themelimin e saj?! – pyeste një herë e një kohë shkrimtari gjerman Bertolt Breht, edhe ky i nxjerrë jashtë ligjit nga nazistët. Kush është më i rrezikshëm, kaubojsi apo bankieri? Një kaubojs dhunon një, dy, tre apo tridhjetë njerëz. Ai nuk e kryen krimin aty, te njerëzit e tij. Gjërat i bën jashtë. Sjell paratë dhe u jep pakëz të gjithëve. Ai është pikërisht aty ku nuk është ligji, shteti dhe nderi. Ai i ndërton shtëpinë motrës pa çati. I jep lekë buke fqinjit në zi. Shlyen borxhe. U jep para të papunëve. Shtëpi, bukë dhe para që fjalëmblit jo që nuk i sjellin, por vazhdimisht i marrin. Edhe kur bëhet deputet (ose e bëjnë) – ndryshe nga shkollari që ka publik abstrakt dhe flet me njerëzit duke llomotitur me veten në televizor – ai të takon, në kafene dhe rrugë, duke mbetur i njëjti: fjalëpak dhe i qartë, pa premtime. Ai ka shtënë, ka dhunuar e ndoshta ka vrarë, por bombë, bombë të padukshme atomike nuk ka shpërthyer, siç kanë bërë shkollarët e shtetarët me biografi të pastër në jetët tona. Kaubojsi vjedh individë, xhepa dhe shtëpi me armë. Shkollari me biografi të kulluar zhvat popuj, buxhete dhe shtete me vetëm një firmë. Kaubojsi jeton për të vdekur. I pastri vdes për të jetuar. Ai nuk ka parë njerëz të vriten në sy, nuk ndjen dhimbë, s’jetoi drama – ai pluskon në konferenca dhe hotele me pesë yje. Kaubojsi nuk i nënshtrohet kryetarit dhe ambasadorit, ndryshe nga i kulluari që u lëpihet për para dhe privilegje.

Ligji i shkriminalizimit i ngjan një lufte midis të mirës dhe të keqes, midis kaubojsit dhe të kulluarit, ku kaubojsët sigurisht po humbin. Në fakt është luftë, por jo e të mirës mbi të keqen. Është luftë e peshkaqenit ndaj piranjës. Peshkaqenët, pas monopolit mbi detin, tashmë duan lumin dhe liqenin. Ata nuk tolerojnë fuqizimin në peshq dhe territor të piranjave apo rrezikun e rebelimit të tyre, prandaj kanë vendosur t’i japin fund. I janë futur sportit të biografisë duke iu inspektuar dhëmbët, kontrolluar stomakun dhe hetuar kujtesën kurrizore, duke u qelbur vetë kokë e këmbë. Pa e tepruar aspak, ligji i shkriminalizimit është njëfarë lufte klasore ne rrafshin e fajit. Ky ligj nuk e shkriminalizon politikën, por e stabilizon politikën e krimit. Sepse krimi i vogël brenda politikës nuk është çështje reforme, është çështje karakteri. Nëse partitë e pushtetit i japin fund qeverisjes me tendera dhe sillen dinjitetshëm kundrejt qytetarit, atëherë as kaubojsi nuk ka ç’të bëjë në politikë. Siç nuk do të kenë ç’të bëjnë në qiellin e kaltër të lirisë peshkaqenët me dhëmbët akoma të gjakosur.

Lufta e vërtetë nuk është përplasja midis peshkaqenit dhe piranjas, por bashkimi i peshqve për t’i dhënë fund kësaj situate./ op


 
 

Share on Facebook Share on Twitter